Comfortabel kantoor zonder energierekening

Bouwwereld, 15 april 2008

Economisch haalbare duurzaamheid

Search Ingenieursbureau B.V. zet voor een eigen kantoorgebouw hoog in op duurzaamheid. Het resultaat is een modern gebouw dat op jaarbasis meer energie opwekt dan het verbruikt. De bouwprijs is niet hoger dan een conventioneel gebouw. Als bouwmaterialen zijn hoofdzakelijk glas en hout gebruikt.  

Tekst: Henk Wind Foto’s: Witteveen, Search en Huib van Wersch  

Search is een ingenieursbureau dat regelmatig wordt ingeschakeld als het gaat om duurzaam bouwen, zoals energieprestatie, complexe projecten, maar ook bij sloop, milieukundig onderzoek en renovatie. Bij de ontwikkeling van een nieuw eigen kantoor in het Amsterdamse havengebied wilde Search dan ook laten zien wat er mogelijk is op dit gebied. Economische haalbaarheid speelde daarbij een belangrijke rol. In eerste instantie was ingezet op een bouwprijs die maximaal 15 procent hoger zou zijn dan bij een conventioneel gebouw (inclusief airco en dergelijke). De uiteindelijke bouwprijs bleek echter helemaal niet hoger te zijn. Onder andere door gebruik te maken van groenfinanciering, subsidiemogelijkheden en fiscale voordelen (extra investeringsaftrek), kon een bedrag van vier ton worden terugverdiend. Maar ook zonder subsidies zou het gebouw concurrerend zijn geweest. Een groot voordeel zit in het volledig ontbreken van energierekeningen. Het gebouw is op jaarbasis namelijk meer dan energieneutraal en levert zelfs energie op.

Bij de bouw is gebruik gemaakt van het Cradle to Cradle-principe. Uitgangspunt daarvan is kort gezegd dat gebruikte materialen na de sloop van het gebouw herbruikbaar moeten zijn in een functie die minstens gelijkwaardig is aan het eerste gebruik. Recycling tot laagwaardige producten is daarbij dus uit den boze. Bovendien mag het gebouw in de gebruiksfase niet verontreinigend zijn, maar dient het bij voorkeur de natuur zelfs een handje te helpen door lucht en water zuiverder terug te geven dan het wordt ingenomen en door energie op te wekken.

Hout

Als bouwmateriaal is voor het gebouw hoofdzakelijk hout gebruikt. De draagconstructie bestaat uit gelamineerde houten kolommen en liggers en massief houten binnenwanden van inlands vuren. Ook voor de verdiepingsvloer is gekozen voor massief hout. Wel is aan de bovenzijde daarvan een laag – monoliet afgewerkt – beton aangebracht in verband met de leidingen voor vloerverwarming, -koeling en geluidsisolatie. De gesloten geveldelen zijn opgebouwd met een binnenblad van massief gelamineerd hout, isolatie van pavatex (houtvezelplaat) en een buitenbekleding van red cedar. Het driedubbele glas is kozijnloos in deze constructie geplaatst.  

Voor de ramen schuiven grote houten panelen, die in de nachtelijke situatie – samen met het drielaags glas – de energie binnenhouden en daarmee tevens zorgen voor inbraakveiligheid. Vanwege het vele houtgebruik is het gebouw enigszins verhoogd aangelegd. Dat voorkomt onnodig contact met het vochtige maaiveld. Rondom het gebouw is een vlonder gemaakt van bankirai.  

Energiepalen

Door de keuze voor hout is de massa van het gebouw beperkt gebleven. Niettemin staan er 56 heipalen van 13 meter lang onder het tweelaagse gebouw. Ongeveer de helft daarvan was constructief nodig. De andere palen zijn toegevoegd voor het klimaatsysteem. Gekozen is namelijk voor speciale energy-heipalen. Dit zijn palen die watervoerende kunststof leidingen en daarmee als warmtewisselaar voor de opslag van warmte en koude in de bodem fungeren. Deze palen zijn ontwikkeld door Betonson in samenwerking met TU Eindhoven en R&R Systems. Omdat er toch al moest worden geheid was dit een goedkope manier voor opslag van warmte en koude in de bodem. Dit WKO-systeem is gekoppeld aan een Energydak, waarin – onder de dakbedekking van het platte dak – de zelfde lamellen zijn verwerkt. Het klimaatsysteem voor het kantoor bestaat uit vloerverwarming en -koeling. De warmtelast binnen het kantoor wordt beperkt gehouden door het grote dakoverstek, het drielaags glas en buitenzonwering.

Hemelwater

Het dak wordt niet alleen benut als zonnecollector voor de verwarming van het gebouw en tapwater, maar ook als verzamelbak voor hemelwater. Dit hemelwater wordt gebruikt voor het spoelen van het toilet en wordt gebruikt in het laboratorium. De reguliere waterleiding is alleen nog nodig voor drinkwater en de vaatwasmachine. Ten opzichte van het oude kantoor scheelt dat op jaarbasis 20.000 euro aan kosten voor drinkwater. Verder is het dak benut voor de plaatsing van 55 m2 PV-panelen. Op het terrein worden nog twee windmolens gebouwd van revolutionaire technieken en ontwerp, die eveneens fors bijdragen aan het opwekken van elektriciteit.

Comfort

Bij de bouw mag dan hoog ingezet zijn op energiebesparing en duurzaamheid, niettemin is er niet bezuinigd op comfort. Het kantoor is juist van alle gemakken voorzien. Zo zijn de houten panelen voor de ramen ’s morgens met één druk op de knop te openen. Ook het klimaatsysteem en de luchtbehandeling worden volledig elektronisch geregeld, waarbij zelfs zuurstofmetingen plaatsvinden. Bij een tekort aan zuurstof worden ramen in het dak geopend. Verder is onder meer gekozen voor T5-verlichting met aanwezigheidsdetectie en daglichtsturing.  

Projectgegevens

Opdrachtgever: Search Ingenieursbureau B.V., Amsterdam, www.searchbv.nl
Ontwerp: Witteveen Visch Architecten, Amsterdam, www.witteveenarchitecten.nl Duurzaamheidsadviseur: Search Ingenieursbureau B.V., Amsterdam, www.searchbv.nl Constructieadviseur: Raadschelders Bouwadvies Spaarndam, www.raadschelders-bouwadvies.nl Leverancier energiepalen: Betonson, Son, www.betonson.nl
Leverancier energiedak: Energydak bv, Gemert, www.energydak.nl
Bouwperiode: september 2007 – februari 2008