Cradle to Cradle ideaal bij mix van functies

Weekblad Facilitair & Gebouwbeheer, 08 november 2007

Nieuwbouwprojecten met een mix van functies zijn ideaal voor het toepassen van de zogeheten Cradle to Cradle-filosofie. Dit blijkt wel uit projecten als de nieuwbouw van het hoofdkantoor van ingenieurs bureau Search, dat onlangs tijdens het congres Let's Cradle in Maastricht een workshop hield met als titel 'het recyclebare gebouw', de ontwikkeling van park 20/20 in Haarlemmermeer en de ambitieuze, duurzame initiatieven in de gemeente Venlo.  

De Kamer van Koophandel, de pro­vincie Limburg, de regio Venlo en de Floriade zijn overeengekomen om zich gezamenlijk definitief te profile­ren als duurzame regio op basis van het Cradle to Cradle-concept [C2C]. Dit concept van William McDonough en Michael Braungart gaat uit van een volledig hergebruik van grondstoffen, zodat producten honderd procent recyclebaar zijn. Niet van wieg tot graf, maar van wieg tot wieg.  

Bij Cradle to Cradle wordt vanaf het begin expliciet gekeken naar meer­waarde van natuurlijke materialen, energiebronnen en ecosystemen op vastgoedontwikkeling. Gebouwen wor­den ontworpen met respect voor de gezondheid van zowel de mensen die erin wonen en werken als met respect voor de omgeving. Ingenieursbureau Search is momenteel bezig met de nieuwbouw van het kantoor in Amsterdam volgens het Cradle te Cradle principe.  

Althans, de uitgangspunten worden zoveel mogelijk toegepast. Het ge­bouw telt 1200 vierkante meter en wordt gevormd door een houten ske­let. Het is gemakkelijk demontabel, er is gebruik gemaakt van duurzame materialen, het waterverbruik is gemi­nimaliseerd' het gebruik van daglicht optimaal en het gebouw wordt ener­gieneutraal. Door het toepassen van een energiedak en onder meer wind­molens zal Search straks als het goed is meer energie opwekken dan gebruiken.  

Daarbij is het volgens Search belang­rijk dat mensen zich prettig voelen. 'Wij zijn een urenfabriek, we willen mensen aan ons binden'. Aldus bedrijfsdirecteur Michel Baars. 'Dus willen we een gebouw hebben waar werknemers trots op zijn en waar ze prettig kunnen werken.’  

Search wil ook bewijzen dat deze manier van bouwen helemaal niet duurder hoeft te zijn dan de traditio­nele wijze. De aanneemsom bedraagt 1,8 miljoen euro en Search heeft er hard aan getrokken om een subsidie van 400.000 euro los te krijgen. Het bureau heeft naar eigen zeggen veel plezier gehad aan de architect, die bereid was tot het volgen van work­shops op het gebied van Cradle to Cradle.  

Search krijgt momenteel behoorlijk waf vragen op zich afgevuurd vanuit opdrachtgevers over het Cradle to Cradle-principe. Baars: 'Vragen of bij­voorbeeld warmte- en koudeopslag mogelijk is, omdat men duurzaam bezig wil zijn. Maar door het gebruik maken van duurzame technieken heb je nog niet perse een duurzaam gebouw. Warmte- en koudeopslag is economisch rendabel. Dus als we Cradle to Cradle niet hadden ontdekt, dan nog zouden ontwikkelaars veel­vuldig gebruik maken van deze tech­niek.  

Dus met alleen warmte- en koudeop­slag kom je er niet. Je gaat het wat minder slecht doen. Terwijl we nu juist moeten streven om de zaken in een keer goed aan te pakken. Stel je voor dat een vader zijn kind vijf keer per week in elkaar slaat. Dan is hij een slechte man. Als hij besluit het drie keer per week te doen, is het dan plots een goede man geworden?' Er bestaan nogal wat misverstanden over Cradle to Cradle. Andere vraag die vaak aan Search wordt gesteld is of dat het toepassen van Cradle to Cradle überhaupt rendabel is. 'Maar iets wat nu niet rendabel is kan dit wel zijn op de langere termijn', aldus Baars. Voor het toepassen van Cradle to Cradle is dus voortschrijdend inzicht nodig. 'Het heeft 3000 jaar geduurd voor het logisch werd om wieltjes onder koffers te plaatsen. Er komt een moment dat we veel betere, duurzame technieken gaan ontwikke­len. Je kunt daar alvast op anticiperen door kennis op te doen.  

Zonnepanelen

In woningbouw worden al veel woningen geproduceerd waarbij het hellingsvlak van het dak wordt voorbe­reid om op termijn zonnepanelen te plaatsen. Daardoor hoef je straks niet het hele dak af te breken als de tech­niek voor handen is. Het is iets om in het ontwerp rekening mee te houden. Met slechts koude- en warmteopslag, het plaatsen van driedubbel glas en grijze watercircuits kom je er niet.'  

En een goed concept bepaal je volgens Search aan de vraagzijde. Wil je milieu veel minder belasten, zul je van tevoren gebruik van het gebouw goed tegen het licht moeten houden. 'Tijdens de ontwerpfase zitten bij duurzaam bouwen vele partijen aan tafel. Waarbij het al snel gaat over de techniek. Maar juist het gebruik van het gebouw moet in de beginfase meegenomen worden', aldus de directeur.  

Het bewustzijn van gebruikers mag niet worden onderschat. 'Wij zaten twee weken geleden bij een discus­sie over de bouw van een distributie­centrum. De installatieadviseur was tot achter de komma uit aan het rekenen wat de energieprestaties zouden worden van dat centrum. Dat staat of valt natuurlijk wel met het gebruik van het gebouw. Als er iemand rondloopt die het toch fijn vindt in de winter een briesje door de hallen te laten waaien, hebben de meest fantastische berekeningen geen enkele zin.' Het nieuwe gebouw van Search kent een mix van een aantal functies. Er is een kantoorfunctie, een laboratorium en een opleidingsruimte. Dat is ideaal om Cradle to Cradle uit te voeren. Het bureau is ook betrokken bij de ontwikkeling van Park 20/20 in Hoofddorp. Daar worden kantoren, winkels en hotels samengesmeed tot een multifunctioneel geheel.  

'Dit is de enige manier om het Cradle to Cradle-principe goed toe te pas­sen. Een mix van functies en een bepaalde omvang zijn cruciaal voor de toepasbaarheid van het concept. Daarnaast wordt Cradle to Cradle vooral gebruikt om overheden ervan te overtuigen dat je grootschalig moet ontwikkelen. '  

Dat is bij Park 20/20 het geval. In de Werkstad .A4 in Haarlemmermeer wordt het eerste grootschalige, duur­zame kantorenpark met allerlei voor­zieningen van Nederland gebouwd. Het kantorenpark van II4.000 vier­kante meter wordt ontwikkeld waarbij duurzaamheid, hergebruik en leef­baarheid voorop staan. Het plan gaat uit van 90.000 vierkante meter kan­toor, 2000 parkeerplaatsen, 18.000 vierkante meter hotel met conferen­tiecentrum en 6000 vierkante meter facilitaire voorzieningen.  

Watersysteem

De duurzaamheid wordt onder meer bereikt door een centraal energiesys­teem met warmte- en koudeopslag in de bodem en een watersysteem met hergebruik en zuivering. Door de optimale plaatsing en isolatie van gebouwen moet het energieverbruik minimaal zijn en wordt maximaal gebruik gemaakt van zonne-energie.  

Delta Development Group, Volker­Wessels, Reggeborgh Groep en de gemeente Haarlemmermeer gaan de komende periode onderzoeken hoe de verdere ontwikkeling van het ambi­tieuze Park 20/20 vorm moet worden gegeven. Voor de ontwikkeling van het masterplan voor Park 20/20 is gekozen voor de Amerikaanse archi­tect William McDonough. 'Het opzet­ten van zo'n ambitieus project kan alleen in samenwerking met de gemeente. Alleen op grotere schaal is integratie van duurzaamheid, park­management en facilitaire diensten mogelijk', aldus Coert Zachariasse, ceo van Delta Development Group.  

In het kantorenpark moet optimale integratie plaatsvinden tussen duur­zaam bouwen, een hoogwaardige openbare ruimte en een nieuwe manier van werken. Het plan speelt in op een aantal sociaal-economische en ecologische vraagstukken van deze tijd. Voorbeelden hiervan zijn de behoefte om werk en privéleven een­voudiger te kunnen .combineren, het behouden en aantrekken van getalen­teerd personeel maar ook zaken als global heating, biodiversiteit, het zui­veren van water en verminderen van de afvalproblematiek.  

De aanleg van Werkstad A4 resulteert in een goed en multimodaa110gistiek terrein, dat de concurrentiepositie van Schipholgebonden bedrijven ver­sterkt. Het gebied Werkstad A4 bestaat uit een aantal bestaande en nieuwe bedrijventerreinen A4 zone West, zoals Beukenhorst Zuid, Schiphol Logistics Park, Glastuin­bouw Rijsenhout, en bestaande bedrijventerrein De Hoek, De Hoek Noord en Beukenhorst Oost-Oost.  

Daarnaast is een Ongestoorde Logi­stieke Verbinding (OLV) van Schiphol naar Werkstad A4 gepland om de rijksweg A4 te ontlasten van vracht­verkeer. Park 20120 op de locatie Beukenhorst Zuid is een eerste stap in de ontwikkeling van WA4. 'Deze ontwikkeling is bijzonder interessant voor de gemeente Haarlemmermeer in de totale ontwikkeling van Werkstad A4. Dit is het eerste plan dat geënt is op de door de gemeente voor­gestelde duurzame ontwikkeling' , aldus wethouder Economische zaken Arthur van Dijk.

Door Ralf Pijnenburg

Terug