Designers van een groene wereld
Salt, 18 december 2007
Nike, Ford & Unilever; zijn voorlopers in ecologie
Als het aan Michael Braungart en William McDonough ligt, bestaat er in de toekomst geen afval meer. Klinkt ongeloofwaardig he? In de wereld die deze heren voor ogen hebben, kent alles een tweede leven en is ieder product de grondstof voor iets nieuws. Meer besparing, minder kosten en een wereld die mooier wordt. Sinds de ontwikkeling van het 'Cradle to Cradle'-principe, ontketende het duo wereldwijd een revolutie en wordt de strategie inmiddels door drie grote concerns omarmd: Unilever, Ford en Nike.
tekst Matthijs Ketteleri
Michael Braungart en William McDonough
Afval staat gelijk aan voedsel; en met dat principe in hun achterhoofd ontwikkelde 's werelds bekendste eco-chemicus Michael Braungart en architect William McDonough een strategie waarmee het oude 'Cradle to Grave' (wieg tot graf) vervangen werd door het 'Cradle to Cradle'-principe. Het idee is simpel: zorg dat afval geen schade kan aanbrengen. Dit lossen zij tweeledig op. Het afval is volledig natuurlijk en kan zonder bewerking in de natuur worden gebruikt. Al het overige afval gaat als hoogwaardig bestanddeel het productieproces van iets anders in. De inspiratie haalden zij uit de natuur waar de cycli van groei en verval elkaar opvolgen en mogelijk maken. 'Cradle-to-cradle' (wieg tot wieg) is de term die Braungart en McDonough er voor bedachten. Elke creatie zal op enige tijd als input dienen voor iets anders.
"Het moet eens afgelopen zijn met ons 'guilt management'", zegt Braungart. "Het is niet erg dat we op deze aarde zijn. We zouden onsjuist moeten afvragen hoe we aan de natuur een voorbeeld kunnen nemen in ons consumeren. Het is vooral belangrijk dat we de omslag maken van eco-efficiency naar eco-effectiviteit. We moeten niet iets minder fout doen, maar juist iets goeds gaan doen. Als ik zeg dat ik je morgen minder vaak ga slaan dan vandaag dan is dat nog steeds met juist. Voor een kantoorruimte geldt eigenlijk hetzelfde. Een bedompt met kunstlicht verlicht hokje is efficiënt, maar een met zonlicht gevulde ruimte vol frisse lucht natuurlijke uitzichten en fijne plekken om met elkaar te werken te eten en te praten is effectief. Dus waar kies je dan voor? Het prachtige van effectieve systemen is dat je er juist meer van wilt, met minder.
"Waste is basically stupid", gaat McDonough verder. “Waarom zouden we belangrijke grondstoffen gebruiken in een product of materiaal, om ze vervolgens weg te gooien en weer nieuwe grondstoffen te gebruiken voor een nieuw product”? Er wordt tegenwoordig volop gerecycled, maar volgens Braungart en McDonough is dit eigenlijk downcycling in plaats van recycling Tijdens het huidige recyclen keert het product namelijk met in dezelfde vorm terug, maar gaan grondstoffen en kwaliteit altijd verloren De chemicus en architect stellen dat een gerecycled materiaal met automatisch milieuvriendelijk is. En al helemaal met als het met specifiek ontworpen is voor recycling. Dit kan volgens hen soms zelfs erger zijn dan met recyclen, omdat een product gedwongen wordt tot meerdere levens waarbij er extra energie en natuurlijke hulpbronnen worden verspild.
Bij ‘Cradle to Cradle’ wordt er al vanaf het ontstaan van een product na gedacht over zijn einde maar ook over zijn volgende leven. Wat moet er gebeuren als een schoen versleten is, een stoel niet lekker meer zit? Volgens het duo moet het afval van het ene product voedsel zijn voor hetzelfde product, de natuur of een nieuw product Zo kan een stevige kunststof computerbehuizmg omgevormd worden tot een ander kwalitatief hoogwaardig product (upcyclmg), zoals een auto-onderdeel of medisch instrument in plaats van gedowncycled te worden tot een geluids-muurof bloempot. In de natuur bestaat ook geen afval en daarom nemen de chemicus en ontwerper/architect een voorbeeld aan deze kringloop Het is dus tijd voor een nieuwe industriële revolutie, waarbij we innovatief over ons consumeren, de gebruikte materialen en producten nadenken en vervolgens handelen.
Braungart spreekt bevlogen over ‘Cradle to Cradle’ wat precies laat zien waarom een positieve omslag nodig is, waarbij winst kan worden behaald op zowel sociaal en ecologisch als economisch gebied. Het revolutionaire concept past precies bij deze tijd van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en praktisch idealisme waarin we wel willen blijven consumeren, maar ook steeds meer nadenken over hoe we willen consumeren Braungart en McDonough laten dus zien dat we met minder hoeven te consumeren, maar juist anders moeten gaan consumeren Producten herontwikkelen en nieuwe intelligente producten creëren, vormen de basis hiervan Braungart Enjoy being good! Ga uit van een positieve agenda, je kunt starten waar je wilt, maar samenwerken is wel essentieel En je moet niet bang zijn om fouten te maken je kunt daar juist van leren.
Dat ‘Cradle to Cradle’ met de zoveelste theorie is, blijkt wel uit het feit dat grote multinationals als Unilever Ford en Nike producten ontwikkelen volgens het C2C-pnncipe. De bedrijven die inmiddels met het duo samenwerken, zijn dan ook overtuigd van hun visie die laat zien dat het nieuwe model van een kringloopproductie een stuk rendabeler is dan de traditionele manier van produceren.
Voor Unilever ontwikkelden Braungart en McDonough bijvoorbeeld een Ola-ijsverpakking die, zodra hij is ontdooit, wordt omgezet in vloeistof. Bovendien bevat de verpakking zaden van zeldzame planten waarmee je weer nieuw leven creëert.
Voor Ford legde het duo een daktuin aan en richtte ze het zwaar vervuilde fabrieksterrein compleet opnieuw in waarmee jaarlijks miljoenen wordt bespaard op zuivering van afvalwater en luchtkoeling. Maar ook de ontwikkeling van een volledig afbreekbare en herbruikbare auto, de Ford Model U, laat een duidelijk een blik op de toekomst zien. Als dit prototype de markt op komt, zal de eerste SUV die het milieu niet belast, een feit zijn. Behalve dat de Ford U 99% minder C02-uitstoot dan iedere andere auto op de weg, stoelvullingen heeft van soja en banden van maïs, is het belangrijkste concept van deze auto dat hij aan te passen is aan de gebruiker, waardoor je niet steeds een nieuwe auto hoeft aan te schaffen De Ford U kan meegroeien met de behoeften van de gebruiker. Hij kan dus groter worden gemaakt of zelfs omgetoverd worden tot een pick-up truck waar je je surfspullen, snowboards of mountainbike in kwijt kunt. Voor Nike, die met de 'Considered'-lijn zich al langer bezig houdt met duurzaam produceren, ontwikkelden Braungart en McDonough een schoen die compleet composteerbaar is. Ook ontfermde het dreamteam zich over het Nike Europe hoofdkantoor dat in Hilversum staat.
Braungart: "Natuurlijk is er nog een lange weg te gaan, maar feit is dat 'Cradle to Cradle' blijkt te werken. Ik kies waar ik kan voor C2C-producten en vraag me keer op keer af, waarom iets op die manier gemaakt is en of het te recyclen is. Ons doel is een gevarieerde, veilige, gezonde en eerlijke wereld met schone lucht, grond, water en energie die op een economische, rechtvaardige en ecologische manier wordt gebruikt", zegt Braungart. "En laten we eerlijk zijn, het is toch prachtig als je iets zomaar zonder schuldgevoel kunt weggooien, in de wetenschap dat je tegelijkertijd de natuur iets waardevols hebt teruggeven?"
Anne-Marie Rakhorst is een bevlogen ondernemer die met haar bedrijf 'Search' het initiatief nam voor de Nederlandse vertaling van het boek 'Cradle to Cradle'. Ze publiceerde eerder haar boek 'Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans'. Met positieve voorbeelden en initiatieven rondom duurzame ontwikkeling. Beide boeken zijn via haar site te bestellen. "Na het praten over 'Cradle to Cradle' is het nu tijd voor actie! Het individu en het bedrijfsleven moeten het voortouw nemen, samenwerken en iedereen laten geloven in C2C. We moeten denken in oplossingen en creativiteit zonder schuldgevoel. Hierin liggen megakansen en valt een meervoudige winst te behalen op het economische, ecologische en sociale vlak." duurzaamheid.nl
Rob van Hattum maakte voor VPRO's Tegenlicht de documentaire 'Afval is Voedsel' waarmee hij het C2C-concept in Nederland bij het grote publiek introduceerde. In 'Afval is Voedsel, een revolutie in Nederland', dat op 26 november werd uitgezonden gaat Van Hattum op zoek naar Nederlandse voorbeelden van 'Cradle to Cradle' en stelt hij de vraag of Nederland de eerste C2C-natie ter wereld wordt. "Ik zie grote mogelijkheden voor het concept met de voorbeelden van de grote multinationals en omdat ecologie en economie elkaar ontmoeten." Hij waarschuwde wel voor de valkuil dat C2C als alibi gebruikt kan worden om meer (op een traditionele manier) te consumeren. De documentaires zijn terug te kijken op tegenlicht.vpro.nl
Jacqueline Cramer, minister van Ruimte en Milieu en voormalig hoogleraar duurzaam ondernemen. "Ik zie in C2C het concept dat alle huidige initiatieven kan binden. Met onze kennis en ons enthousiasme kan Nederland koploper worden op dit gebied. Als je het vanaf het begin toepast, is het een win-win situatie. Daarom wil ik C2C-initiatieven met mijn beleid de ruimte geven. Ik sta helemaal achter dit concept. Over twintig jaar moet het zelfs vanzelfsprekend zijn!"
Woensdag 5 maart 2008 Michael Braungart in Nederland
Lokatie De Rode Hoed in Amsterdam
Prijs € 70,-
Korting voor Salt Members 15%
Inschrijven theprojectnetwork.nl
Op woensdag 5 maart komt Michael Braungart naar Nederland om te praten over het Cradle to Cradle principe. Tijdens de avond zal Michael Braungart ingaan op de razendsnelle ontwikkelingen die hun concept teweeg hebben gebracht. Een lezing vol ideeën, case studies en inspiratie die de komst van een nieuwe, groene wereld tonen. De lezing is in het Engels.
Terug
