Duurzaamheid biedt kansen

Inside Information, april 2009

Ze is één van dé voortrekkers van de cradle-to-cradle-beweging in Nederland: Anne-Marie Rakhorst. En als directeur van Search Ingenieursbureau brengt ze haar duurzaamheidvisie bovendien dagelijks in de praktijk. "Duurzaamheid hoeft niet duur te zijn."

Auteur: Henk-Jan Hoekjen.

Kunt u het zich nog herinneren? Een wereld zonder aandacht voor duurzaamheid? Toch is het nog niet eens zo lang geleden dat het aantal bedrijven dat openlijk blijk gaf van een voorliefde voor duurzaamheid op de vingers van één hand te tellen was. Pas sinds het eclatante succes van Al Gore's film 'An Inconvenient Truth' en een VPRO Tegenlicht-documentaire over cradle-to-cradle (C2C) is het in de interieurbranche (en de meeste andere sectoren van de economie) comme il faut om in marketinguitingen de nadruk te leggen op het duurzame karakter van de eigen bedrijfsvoering.

Ook voor Anne-Marie Rakhorst, een van de voortrekkers van de duurzaamheidsbeweging in Nederland, vormde de film van Al Gore een belangrijk omslagmoment. In haar boek 'De Winst van Duurzaam Bouwen' schrijft ze dat deze film haar een laatste zetje in de rug gaf om zich echt intensief te gaan bezighouden met het duuurzaamheidsvraagstuk: "Wat je ook van de film vindt, An Inconvenient Truth heeft er aantoonbaar toe bijgedragen dat wereldwijd een gevoel van urgentie
ontstond. Ook voor mij was het de aanjager van een reeks initiatieven."

Eén van de initiatieven die Rakhorst nam, was het uitbrengen van de Nederlandse versie van het boek 'Cradle to Cradle' van de duurzaamheidsvisionairen Michael Braungart en William McDonough. "Ik ben erg enthousiast over deze brede benadering van het duurzaamheidsconcept, die nu ook in Nederland steeds meer aanhangers krijgt", aldus Rakhorst. Dat laatste is overigens hard nodig, benadrukt de Search-directeur. Uit internationale vergelijkingen blijkt namelijk dat Nederland op duurzaamheidgeheid nog een lange weg te gaan heeft. "Zwitserland en Scandinavië doen het bijvoorbeeld veel beter. Dat is deels verklaarbaar vanuit het landschap: een land als Zwitserland moet het voor een deel hebben van toerisme. Dat betekent dat er in Zwitserland veel meer het besef bestaat dat er voorzichtig met het milieu moet worden omgegaan: de mensen zijn er afhankelijk van hun prachtige land."

Hoe komt het dat we in Nederland momenteel nog geen internationale koppositie bezetten wanneer het gaat om duurzaamheid?

"Er zijn een aantal problemen dat overwonnen moet worden en de cradle-to-cradle-visie biedt hiervoor een goede insteek. Michael Braungart gebruikt vaak het voorbeeld van de kersenboom. Dit is een prachtige boom die desalmettemin geen enkel probleem oplevert voor het milieu. Dit komt omdat de boom onderdeel uitmaakt van een biocirkel een kersenboom produceert geen afval. Op die manier moeten we onze economie ook inrichten, en dat is wat er tot nog toe vaak aan geschort heeft. Om de problemen op te lossen moeten we ons focussen op drie terreinen mobiliteit, industrie en de gebouwde omgeving. Want duurzaamheidproblemen los je echt met op met alleen dubbelzijdig kopiëren. Je moet de echte problemen aanpakken. Dat betekent dat je producten en productieprocessen moet ontwerpen die geen belasting meer vormen voor het milieu. Wanneer je kijkt naar een kersenboom zie je dat schoonheid en pracht zeker met tegengesteld zijn aan het milieubelang. Dat kan zeker ook gelden voor mobiliteitsoplossingen, producten, gebouwen en gebieden. Maak het mooi, laat mensen het omarmen en ervan genieten. Wedden dat ze het
zullen koesteren en gebruiken!?"

Maar dat is duur.

"Onzin. Met ons nieuwe kantoor in Amsterdam hebben we overtuigend aangetoond dat duurzaam bouwen niet duur hoeft te zijn. Het kan gewoon. En wanneer mensen twijfelen, kunnen ze contact opnemen met Search en dan kunnen wij hen begeleiden bij het realiseren van een duurzamer gebouwde omgeving."

Waarom zouden bedrijven eigenlijk investeren in duurzaamheid?

"Kent u het begrip 'frost' van Marc Cornelissen (professioneel avonturier', red) Dat is ijs dat net dik genoeg is om over te lopen, maar dat te dun is om op te blijven staan. Wat mij betreft is dat de perfecte definitie van 'duurzaamheid'. Bedrijven hebben momenteel simpelweg geen keus ze moeten mee ontwikkelen, ze kunnen niet stil blijven staan omdat ze anders simpelweg door het ijs zakken. We hebben momenteel namelijk niet alleen te maken met een economische crisis maar ook met een klimaat en een grondstoffencrisis Er zijn zes aardes nodig om het huidige tempo van verspilling te kunnen volhouden en die hebben we niet. Dat betekent dus dat we de zaken anders moeten aanpakken."

En dat kan dus ook in Nederland?

"Juíst in Nederland. We zijn van oudsher een land dat handelt en dat dus gevoelig is voor nieuwe werkwijzen die meer winst opleveren. Cradle-to-cradle is bij uitstek zo'n nieuwe markt kans. Om de koploperspositie te pakken en dus ook als land economisch voordeel te genereren, moeten we overigens wel snel zijn, want ook andere, vaak veel grotere landen, ontwikkelen duurzaam."

Denkt u met dat de huidige economische crisis een rem gaat vormen op de groei van het aantal duurzaamheidsimtiatieven?

"Laten we de problemen met overdrijven. Voor de mensen die hun baan verliezen, zijn dit natuurlijk erg slechte tijden, maar als je naar de economie in zijn totaliteit kijkt, maken we momenteel een krimp van 3,5 procent door, 3,5 procent" waar hebben we het over! Daarbij komt dat juist de bedrijven die investeren in duurzaamheid hun succeskansen enorm vergroten. Ik weet zeker dat het herstel van de markt vooral die bedrijven winst gaat opleveren die waarde creëren in plaats van waarde vernietigen."

Hoe komt u tot deze conclusie?

"Het is een logische conclusie als je kijkt naar de feiten Als gevolg van de verspilling in het verleden zullen de grondstofprijzen de komende jaren drastisch gaan stijgen Daarbij komt dat overheden en bedrijven steeds vaker van toeleveranciers eisen dat zij duurzaam produceren. De Rijksoverheid gaat bijvoorbeeld vanaf 2010, 100 procent duurzaam inkopen. Je moet wel van een andere planeet komen om niet te zien dat een duurzame productiemethode in de toekomst de beste marktkansen biedt."

Hoe zouden bedrijven hieraan concreet invulling kunnen geven?

"Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door anders naar je processen en producten te gaan kijken. We moeten echt af van het idee dat we grondstoffen kunnen verspillen. Daarom is het niet genoeg om 'een beetje minder afval' te gaan produceren. We moeten helemaal geen afval meer produceren. Met ons eigen duurzame kantoorgebouw hebben we bewezen dat het ook voor kleinere bedrijven mogelijk is om op een duurzame manier bezig te zijn. Overigens is het dan wel van belang dat al in een vroeg stadium van een bouwproces de ambitie wordt uitgesproken om een werkelijk duurzaam gebouw te realiseren. Duurzaamheid moet namelijk al in het ontwerpproces een belangrijk onderwerp zijn. Alleen op die manier is het mogelijk uiteenlopende aspecten als energiegebruik, materiaalgebruik, water, lucht, binnenklimaat en bouwlogistiek in een duurzaam raamwerk onder te brengen."

Hoe belangrijk is duurzaamheid wat u betreft in de interieurbranche?

"Erg belangrijk. Wanneer je gebouwen uiteen laat vallen in verschillende schillen en van alle schillen de levensduur gaat bekijken, dan zie je dat het exterieur een levensduur heeft van 30 tot 40 jaar, terwijl de interieurproducten gemiddeld om de 6 jaar vervangen worden. Dit betekent dus dat juist op interieurgebied een grote winst te behalen valt. Daarom ben ik ook zo blij dat bedrijven als Interface, Desso, Herman Miller en anderen zo veel aandacht hebben voor het duurzaamheidsvraagstuk. Een bedrijf als Herman Miller laat al jaren zien dat een goed en mooi product geen afval behoeft op te leveren. Dit bewijst dat het cradle-to-cradle-verhaal geen theorie is, maar dagelijks door succesvolle bedrijven in de praktijk wordt gebracht."

Wat is er eigenlijk zo bijzonder aan cradle-to-cradle?

"Met de cradle-to-cradle-visie gingen Michael Braungart en William McDonough lijnrecht in tegen de tijdgeest van enkele jaren geleden. Op dat moment appelleerden duurzaamheidsvisies eigenlijk vooral aan het schuldgevoel van mensen. Midas Dekkers zei het eens treffend, toen hij beweerde dat kinderen de grootste schuldigen van de klimaatcrisis zijn omdat hun gezamenlijk urine een enorme milieubelasting met zich meebrengt. Het bijzondere van Braungart en McDonough is dat zij lijnrecht tegen deze tijdsgeest ingingen en beweerden dat je je niet schuldig hoeft te voelen over het feit dat je bestaat. Braungart zegt: als je de natuur probeert te volgen en je intelligentie gebruikt is het mogelijk om tot mooiere oplossingen te komen, die ook nog eens een bijdrage leveren aan het milieu. Dat positieve verhaal wordt tegenwoordig steeds meer opgepikt en ik ben blij dat ik daar, samen met anderen, een bijdrage aan heb kunnen leveren."

Meer informatie over Inside Information is te vinden op www.insideinformation.nl.