Heeswijk-Dinther, Bedrijfskantoor Search

BouwIQ, september 2008

Search heeft hoge milieuambities en wil met de nieuwbouw van haar bedrijfspanden laten zien dat die economisch haalbaar en betaalbaar zijn. In Amsterdam is een nieuw kantoor gerealiseerd dat energieneutraal is en met duurzame materialen gebouwd. Ook in Heeswijk-Dinther wordt nu zo'n nieuwenergieneutraal en duurzaam kantoor gebouwd. Zelfs een grijswaterkringloop ontbreekt niet; de Cradle-to-Cradle-ambities van Anne-Marie Rakhorst worden hier werkelijkheid.

Architect George Witteveen kreeg de opdracht een zeer milieubewust gebouw te ontwerpen, passend bij het Cradle-to-Cradle (C2C-)concept, in samenspraak met en met inbreng van de ideeën van Search. Hij reisde daarvoor samen met Anne-Marie Rakhort naar Londen om een C2C-workshop te volgen. Zo ontstond het gebouw in Amsterdam. Het gebouw in Heeswijk ziet er in één oogopslag ook heel milieubewust uit. Wie het gebouw goed bestudeert, ziet dat het nog een stapje verder gaat. Bijzonder is de integratie van vele technieken in het gebouw, de gerichtheid op hergebruik zonder downcycling en het vergaande en innovatieve karakter van een aantal toegepaste technieken. In het gebouw worden een ingenieursbureau, een opleidingscentrum en laboratoria voor milieu- en bodemonderzoek gehuisvest.

Twee kantoren

De nieuwbouw in Heeswijk-Dinther is nu in volle gang. Het gebouw komt op de plaats waar voorheen het oude (gesloopte) kantoor stond. De nieuwbouw heeft één bouwlaag en vouwt zich rond een monumentale villa die is blijven staan. Qua ruimtelijke opzet en installaties is het gebouw vrijwel identiek aan Ilet reeds gerealiseerde bedrijfskantoor van Search in Amsterdam. Eigenlijk wilde men hetzelfde gebouw. Plaatselijke verordeningen en de specifieke locatie zorgden toch voor de nodige variatie. Zo heeft het gebouw in Amsterdam 2 bouwlagen en staat het op palen die tevens gebruikt worden voor warmteopslag in de bodem. Omdat heien op de zandgronden in Heeswijk niet nodig is, zijn hier sondes de grond in geslagen (17 stuks x 100 meter diep), om ook hier gebruik te kunnen maken van warmte-uitwisseling met de bodem.

Grote elementen

De hoofdstructuur van het gebouw bestaat uit kruislings verlijmd massief hout met prefab-elementen uit Oostenrijk. Voor de laboratoria is gebruikgemaakt van de zogenaamde industriekwaliteit, waardoor de houten wanden een iets ruwer oppervlak hebben. Het hout is geschilderd met natuurverf. Dat het hout helemaal uit Oostenrijk komt, lijkt niet erg milieubewust, maar met het prefab-systeem zijn zo weinig bouwvakkers op de bouwplaats nodig, dat het energieverbruik voor het vermeden woonwerkverkeer dit ruimschoots compenseert - aldus de architect. De binnenwanden zijn ook van ditzelfde massieve hout en er zijn veel wanden van glas toegepast.
De prefab-elementen zijn groot, zodat het gebouw bij sloop ook weer in grote elementen gedemonteerd kan worden. Hierdoor is de kans dat de elementen weer in zijn geheel hergebruikt worden groter. Er is dan sprake van echte recycling. Nu wordt vaak alleen het materiaal hergebruikt. We noemen dat wel recyclen, maar feitelijk gaat de kwaliteit achteruit en is het downcyclen. Om recyclen te bevorderen, zijn draag structuur, isolatie en gevelbekleding los van elkaar gehouden.

Minimalisering

Er is geprobeerd om zo min mogelijk materialen toe te passen. De opbouw van het gebouw is hierdoor ook heel eenvoudig. De gevlinderde betonvloeren zijn dusdanig maatvast dat zonder stelplaten de kolommen hier rechtstreeks op kunnen staan. Evenzo de binnenwanden, die tevens strak tegen de draagstructuur staan. Plinten worden wel aangebracht, maar zouden feitelijk niet nodig zijn bij deze manier van bouwen. Ook kozijnen zijn niet nodig, omdat de beglazing gewoon tegen de constructie kan staan, die de functie van het kozijn overneemt.

Energieneutraal

Het gebouw produceert energie, meer zelfs dan er gebruikt wordt. Om een energieneutraal gebouw te maken, is als basis een goede isolatie met onder andere drievoudige beglazing (U-waarde = 0,6 Wm2/K) toegepast en een gebalanceerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning. Verder is het gebouw gezoneerd op zon en licht en worden voor de ver¬lichting de nodige sensoren aangebracht. Goede installaties zorgen voor de rest, zoals een warmtepomp - die gebruikmaakt van bodemwarmte en -koude - met een COP van 6. Een energiedak (240 m2 van Oranjedak) is aangesloten op de warmtepomp en levert energie voor verwarming en warmwater; een tweede energiedak (Opstalan) ligt op de fietsenstalling en de glaskap van de vergaderruimte wordt royaal voorzien van fotovoltaïsche zonnecellen (PV) voor elektriciteitsopwekking. Twee 15 meter hoge 'Quiet revolution' windmolens (verticale as, geïnstalleerd vermogen 11,5 kWp) zorgen voor de laatste 10 tot 15% van de benodigde energie. De werking van de installaties en het energieverbruik zullen worden gemonitord.

Sluiten kringlopen

Naast veel aandacht voor energie en bouwmaterialen komen ook andere thema's aan de orde. Grijswater van de laboratoria en de wastafels en re genwater van het dak en het parkeerterrein worden gezuiverd met eer helofytenfliter. Dit water wordt daarna opgeslagen in tanks en hergebruif voor onder andere toilet, auto's en laboratoria. CO2 wordt gebonden doo 300 m2 mos-sedurndak. Tot slot wordt op het terrein een semi-openbaar toegankelijke heemtuin aangelegd.