Duurzaam en ambitieus

BouwIQ, 30 september 2008

Anne-Marie Rakhorst richtte in 1994 Search op. Nu, veertien jaar later, telt het bedrijf drie vestigingen en 190 man personeel. Het is het levende bewijs dat maatschappelijk verantwoord ondernemen uitstekend samengaat met succesvol ondernemen. Search is een van de eerste bedrijven die actief aan de slag is gegaan met het Cradle to Cradle-gedachtegoed. Rakhorst: "Wat me erg aanspreekt is de open visie die het heeft. Het gaat uit van vertrouwen in mensen en het heeft een hele positieve agenda." BouwIQ spreekt met Rakhorst over haar drijfveren, over duurzaamheid en over het ondernemerschap.

Anne-Marie Rakhorst is directeur van Search, een internationaal opererend ingenieursbureau, laboratorium en opleidingsinstituut. Daarnaast is het een bedrijf dat duurzame ontwikkeling en maatschappelijk verantwoord ondernemen centraal stelt. Rakhorst komt uit een echt ondernemersgezin en is ondernemer in hart en nieren. Ze behoort tot de groep mensen die geen problemen zien, maar kansen, en voor wie ambitie geen vies woord is. In 2000 werd ze zelfs Zakenvrouw van het jaar.
Toch is de keuze voor het ondernemerschap niet altijd vanzelfsprekend geweest. Rakhorst: "Toen ik op school zat had je mensen die precies wisten wat ze konden en wat ze wilden worden. Bij mij was het echter niet zo goed aan te wijzen. Ik kon het allemaal wel een beetje en ik heb dan ook altijd getwijfeld tussen mijn creativiteit, de techniek en het ondernemerschap."
Uiteindelijk is ze bedrijfseconomie gaan studeren in Antwerpen, maar tijdens haar tweede jaar twijfelde ze of ze de juiste keuze had gemaakt en overwoog ze over te stappen naar de kunstacademie. "Mijn vader vertelde me toen dat ik dat mocht doen, maar hij raadde me wel aan om eerst deze opleiding af te maken, vanwege de zekerheid en de stabiliteit. Eén van de belangrijkste opmerkingen die hij maakte was dat je ook heel creatief kunt zijn binnen het ondernemerschap en het bedrijfsleven. En daar heeft hij gelijk in: om je creativiteit kwijt te kunnen hoef je niet per se kunstenaar te worden. Dat kan ook in het bedrijfsleven."

Ondernemen

In 1994 richtte Rakhorst Search op, omdat ze wilde gaan ondernemen op het gebied van het milieu. Het bedrijf begon als laboratorium dat zich bezighield met milieukundig onderzoek, een groeimarkt op dat moment. "Ik kan dan wel vooruitstrevend zijn met ideeën en denkbeelden, maar als ondernemer ben ik erg gedegen in financiële zin. Ik wilde daarom eerst geld verdienen en een vaste omzet hebben. Op basis hiervan wilde ik het bedrijf verder uitbouwen. Ik zag een mogelijkheid in de laboratoriumhoek voor milieukundig onderzoek en binnen die markt heb ik geprobeerd een vliegende start te maken en dat is ook gelukt. Al heel snel hadden we een behoorlijke omvang." Ondertussen is Search uitgegroeid tot een succesvol internationaal opererend ingenieursbureau, laboratorium en opleidingsinstituut met drie vestigingen.
Ook al is het bedrijf gegroeid als kool en zet de groei nog steeds goed door, toch draait het volgens Rakhorst niet om het groeien zelf. "Je hebt als bedrijf een bepaalde omvang nodig, maar groei enkel op basis van bezetting interesseert ons eigenlijk niet zo veel. We willen opereren binnen die markten waar we een verschil kunnen maken en waar we iets bij kunnen dragen aan de wereld. Dat kan van alles zijn: een betere werkomstandigheid creëren voor mensen die werken met asbest, zorgen dat grond onder een woonwijk of een speeltuin schoon is, of zorgen dat bij een industrieel complex de veiligheid en bedrijfshulpverlening goed zijn ingeregeld."
Duurzaamheid is dan ook de rode draad bij de Search bedrijven en komt terug bij vrijwel elke dienst die ze aanbieden. Deze hang naar duurzaamheid is volgens Rakhorst overigens niet zo verwonderlijk voor een bedrijf dat zich bezighoudt met vervuiling. "Je gaat dan al gauw nadenken hoe je vervuiling in de toekomst kunt voorkomen en dan ben je direct al bezig met duurzaamheid."

Communicatie

Gevraagd naar de belangrijkste reden van het succes van het bedrijf noemt Rakhorst de manier waarop Search de klant en de markt benadert. Expertise en inhoudelijke kennis zijn natuurlijk van belang, maar een goede marktbenadering en de manier van communiceren is volgens Rakhorst minstens zo belangrijk. "Wat we in de praktijk bij duurzaam bouwen bijvoorbeeld merken is dat het ontzettend belangrijk is om een integrale visie op het gebied van duurzaamheid te communiceren en niet meteen de techniek in te duiken."
"Ik denk dat één van de belangrijkste redenen dat klanten met ons willen werken is dat we de taal van de klant spreken. De klant stelt je een technisch lastige vraag en heeft vaak zelf niet de technische knowhow, anders zou hij het niet uitbesteden. Wij zoeken vanuit de regelgeving en de techniek naar een antwoord, maar realiseren ons hierbij goed dat er niet alleen een technische, maar ook een communicatieve uitdaging ligt. Veel ingenieursbureaus vervaardigen rapporten waar de klant echt geen touw aan kan vastknopen. Dat is niet handig; je moet je resultaten zo presenteren dat een klant het ook echt snapt en er iets aan heeft."
"Verder zie je dat veel organisaties sterk naar binnen zijn gericht en zich alleen bezig houden met de techniek en de wet- en regelgeving. Ook bij ons zijn dat natuurlijk belangrijke onderdelen, maar wij richten ons juist sterk naar buiten toe. Dit doen we bijvoorbeeld door boeken te schrijven en cursussen en congressen te organiseren en constant de discussie aan te gaan met belanghebbenden; ook al is dat niet rechtstreeks in een opdracht verwoord. Buiten het onderwijs en de trainingen die we organiseren verzorgen we bovendien gratis voorlichtingsbijeenkomsten."

Cradle to Cradle

Search heeft het Cradle to Cradle-gedachtegoed geadopteerd en is een van de eerste bedrijven die hier daadwerkelijk in de praktijk mee aan de slag gaat. Zo is het bedrijf partner van EPEA, het bureau van Michael Braungart (één van de twee geestelijk vaders van het gedachtegoed) en verzorgt het opleidingen en geeft het advies op het gebied van Cradle to Cradle. Verder realiseert Search twee nieuwe bedrijfsgebouwen die zijn gebouwd volgens het Cradle to Cradle-gedachtegoed en zit het bedrijf achter de publicatie van de Nederlandse vertaling van het boek Cradle to Cradle - afval = voedsel.
De eerste kennismaking van Rakhorst met Cradle to Cradle en Michael Braungart was ruim twee jaar geleden toen ze een congres in Londen bezocht. Rakhorst geeft aan dat ze meteen erg onder de indruk was: "Er zijn twee dingen die me enorm aanspreken bij Cradle to Cradle en dat zijn de materialisatiekant en het vertrouwen in mensen."
Te beginnen met de materialisatie. De manier waarop we met onze grondstoffen omgaan is namelijk niet lang houdbaar, betoogt Rakhorst. "We zouden zes aardes nodig hebben en die hebben we simpelweg niet. We downcyclen momenteel onze materialen, waardoor we grondstoffen kwijtraken. Het is daarom van belang dat we grondstofstromen op gaan zetten."
"Wat ze bij Cradle to Cradle goed hebben gezien is dat je de biocirkels en de technocirkels uit elkaar moet halen. Ze doen een appèl op de intelligentie van mensen en vragen om in plaats van materialen te dematerialiseren, er iets aan toe te voegen zodat je kunt upcyclen. Dat is een heel slim uitgangspunt en het heeft een hogere creatieve waarde. De afvalverwerkers van vandaag zijn de grondstofleveranciers van morgen."

Positieve agenda

Naast de materialisatiekant spreekt de positieve visie van Cradle to Cradle Rakhorst erg aan. "Ze hebben een positieve agenda en ze laten juist zien dat we wel in staat zijn om het goed te doen, in plaats van de nadruk te leggen op dingen die nu verkeerd gaan. Ze gaan daarbij uit van de goede bedoelingen en het intellect van mensen en ze willen creatieve mensen de ruimte geven om te scheppen. Dat je hierbij niet direct op de goede weg zit en fouten zal maken is onvermijdelijk, maar daar kun je van leren. Voortschrijdend inzicht heet dat. Het gaat er om dat je de persoon die betrokken is bij het proces vertrouwen geeft. Dan is hij tot veel meer in staat."
"Verder zet Cradle to Cradle er toe aan om ambities te durven stellen. Waarom zou je streven naar energieneutrale gebouwen? Dat is toch een oubollige gedachte. Waarom zou je er niet naar streven iets bij te dragen en dus juist energieopwekkend te bouwen?"
De gebouwde omgeving en de bouw zijn de grootste vervuilers. Er is veel werk en geld nodig om dat te veranderen. Rakhorst benadert het echter van de positieve kant en benadrukt vooral de kansen. Rakhorst: "Goed, we zullen geld vrij moeten maken om de bebouwde omgeving aan te pakken en duurzaam te maken en daarbij zullen de kosten voor een deel voor de baten uit gaan. Maar, als we het met een goede visie en een goed plan doen, dan zijn we als land heel goed in staat om ons op het vlak van duurzaamheid internationaal op de kaart te zetten. Het is alleen een kwestie van ambitie stellen. Op lokaal niveau zie je al fantastische initiatieven. Amsterdam wil bijvoorbeeld dat er alleen nog maar duurzaam gebouwd wordt en Apeldoorn wil vanaf 2020 energieneutraal zijn. Je ziet bij sommige lokale bestuurders dus enorme ambities, maar ons landelijke beleid is een midden-in-het-peloton-beleid. Willen we tot de innovatieve top van de wereld behoren, dan kan dat op het gebied van duurzaamheid. Dit is een hele grote exportkans voor Nederland."
"Mijn tweede boek ‘De winst van duurzaam bouwen' (zie kadertekst) richt zich dan ook op de kansen voor de gebouwde omgeving. Het gaat over de ambitie om van de gebouwde omgeving een energieproducent te maken. En het mooie is: het kan al lang. Er zijn veel meer beproefde technieken dan de markt ons soms doet geloven. In Den Haag wordt bijvoorbeeld momenteel een wijk gebouwd waar zesduizend woningen worden voorzien van geothermische energie."

Enthousiast

Zelf realiseert Search twee gebouwen volgens het Cradle to Cradle-gedachtegoed. Rakhorst: "We hebben hier verschillende dingen van geleerd; bijvoorbeeld dat duurzaam bouwen gewoon ongelofelijk leuk is, maar ook dat je eigenwijs moet zijn in het proces. We hadden een veel hogere ambitie dan de bouwkolom gewend is te verwezenlijken en onbekend maakt onbemind. Maar, we zagen wel dat als je je ambities goed communiceert en laat zien waar de kansen liggen, je mensen over een bepaald drempel heen krijgt en dat ze dan vanzelf enthousiast worden en proberen hun steentje bij te dragen. Zo was ik onlangs op een zondag op het bouwterrein en ik zag dat de aannemer en de schilder hun families meenamen en ze trots lieten zien wat ze allemaal aan het doen waren. Dat is toch fantastisch. Je ziet dat iedereen er laaiend enthousiast van wordt."

De winst van duurzaam bouwen

Onlangs is het tweede boek van Anne-Marie Rakhorst verschenen, 'De winst van duurzaam bouwen'. Rakhorst inventariseert in dit boek de kansen en voordelen van duurzaam bouwen. Aan de hand van overtuigende voorbeelden van duurzame vastgoedontwikkelingen in binnen- en buitenland maakt de auteur duidelijk dat de bouw de basis kan leggen voor een schone, leefbare en duurzame toekomst. Bijvoorbeeld door duurzame bouwtechnieken en materialen te gebruiken en door innovatieve, CO2-neutrale, maar betaalbare technieken voor energieopwekking, klimaatbeheersing en waterzuivering toe te passen

Eerder verscheen het boek 'Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans' van de hand van Rakhorst. Beide publicaties zijn via www.duurzaamheid.nl te bestellen.

Meer informatie over Anne-Marie Rakhorst en Search vindt u op www.annemarierakhorst.nl en www.searchbv.nl.