Nieuw pand Search levert meer energie dan het verbruikt

Cobouw, 4 januari 2008

Amsterdam gaat meer energie leveren dan het verbruikt. Volgens de cradle-to-cradle filosofie worden bovendien de afvalstromen zoveel mogelijk ingedamd.

Negenhonderd vierkante meter vloeroppervlak biedt Het nieuwe Search-gebouw dat architect George Witteveen ontwierp in de Amsterdamse haven, biedt 900 vierkante meter vloeroppervlak. Aan de zuidkant biedt de gevel veel glas, aan de noordzijde is hij compleet gesloten. Zo wordt optimaal gebruik gemaakt van zonnewarmte en zonlicht zonder het gevaar dat de medewerkers voortdurend de zonwering naar beneden moeten doen. Want hun bureaus staan juist bij de gesloten delen van de gevel.  

Het optimaal benutten van warmte en licht van de zon is nog maar het begin, meldt Michel Baars, bedrijfsdirecteur van Search Ingenieursbureau BV. Door een 17 centimeter dik pakket van pavatex isolatiemateriaal wordt die warmte vastgehouden (Rc-waarde 4,5); net als door het driedubbel glas dat ongeveer de helft van de zuidgevel vult. Per saldo hoeft de warmtepomp slechts vier weken per jaar warmte te produceren. De rest van het jaar is de installatie vooral bezig met koeien. Search en Witteveen hebben zich bij het ontwerp van het gebouw laten inspireren door de nieuwste trend op het gebied van duurzaam bouwen: cradle-to-cradle. Vooral algemeen directeur Anne-Marie Rakhorst heeft zich het afgelopen jaar ontpopt tot ijverig ambassadeur voor deze ontwerpfilosofie. Cradle-to-cradle (C2C) streeft ernaar afval volledig uit te bannen. Materialen, producten, gebouwen, zelfs complete steden moeten zo worden ontworpen dat ze aan het eind van hun leven opnieuw zijn te gebruiken. Niet in een laagwaardiger vorm maar op zijn minst gelijkwaardig. Recycling komt volgens C2C-grond-leggers William McDonough en Michael Braungart in de praktijk te vaak neer op downcycling. Dat zou eigenlijk upcycling moeten zijn. Daarom is bij het kantoor van Search gekozen voor massiefhoutbouw. Op de betonnen fundering na, met de energiepalen van Betonson, is alles in het gebouw opgetrokken uit kruiselings verlijmd naaldhout. Ook de vloeren, al zijn die afgewerkt met een dunne betonnen deklaag voor de vloerverwarming. Niet optimaal vanuit perspectief de materialen gemakkelijk te kunnen hergebruiken, erkent Baars, maar wel weer gunstig voor de energiehuishouding. Het dak gaat functioneren als warmtewisselaar. Het is volgens het Energiedakconcept van Oranjedak volgelegd met dezelfde kunststof warmtewisselaars die Betonson stortte in de funderingspalen. Volgens Baars komt het vooral aan op slimme elektronica om deze warmte- en koudebronnen goed op elkaar af te stemmen en efficiënt in te zetten.

Extreem

Search treedt tijdens de bouw zelf op als hoofdaannemer en directievoerder. Op die manier kan het bedrijf slim concepten aan elkaar knopen om nog hogere rendementen te behalen. Die rol speelt het als adviseur ook graag bij klanten. Het eigen bedrijfspand is volgens Baars een uitgelezen mogelijkheid om te onderzoeken wat op dit moment technisch en financieel mogelijk is. "We zijn ook bereid daar extra voor te betalen. Vooraf zeiden we tegen onszelf dat we 10 tot 15 procent extra wilden investeren om er een extreem duurzaam gebouw van te maken. Maar uiteindelijk pakten de stichtingskosten niet hoger uit dan die van een standaard gebouw van deze omvang. En dan gaan we dus nog geld verdienen door veel lagere energielasten. Sterker, we gaan stroom leveren aan het net. Ook water gebruiken we nauwelijks. Regenwater dat we opvangen op het dak wordt in twee bassins gebufferd en gebruiken we voor het doorspoelen van de toiletten en koeling van de laboratoriumapparatuur."

Bij aanvraag van de bouwvergunning begin vorig jaar kwam er een epc tevoorschijn van 0,6. Royaal binnen de normen, maar nog niet naar de zin van Baars en consorten. De reden hiervoor was dat een aantal energiebesparende maatregelen op dat moment nog niet was uitgewerkt. Ook kon het terugleveren van stroom, opgewekt door de PV-panelen en de twee Quiet Revolution-windmolens, nog niet worden verdisconteerd. Gaandeweg groeide het pakket maatregelen en inmiddels is de epc verder aangescherpt Toch gaan collega's van Baars binnenkort een nieuwe epc-berekening maken Ze rekenen het gebouw dan meteen door voor andere milieuscores, zoals GreenCalc, Breeam en Leed. Ook dat is een voorbeeld van een adviesrol die Search graag wil spelen bij klanten, zoals bij de ontwikkelaars van het cradle-to-cradle bedrijvenpark 20-20 in Hoofddorp. Baars verwacht dat de Britse Breeam-certificering uiteindelijk uitgroeit tot de wereldstandaard om de milieuscore van een gebouw uit te drukken.

Hergebruik

Het pand in Amsterdam hergebruiken was nog veel meer in overeenstemming geweest met de cradle-to-cradle principes, geeft architect Witteveen toe. Maar het was geen moment een reële optie "Het tien jaar geleden door Search aangekochte gebouw was een hopeloos bedrijfspand uit de jaren 70 met allerlei aanbouwtjes die op heel uiteenlopende manieren gefundeerd waren Ook bouwfysisch was het verouderd. Veel meer dan slopen zat er niet in, wel zijn de materialen zoveel mogelijk gescheiden afgevoerd". "De sloop werd ook ingegeven door de stevige eisen die welstand stelde", vult Baars aan "Want het pand staat nu weliswaar middenin een rommelig deel van de Amsterdamse haven, maar zodra de Tweede Coentunnel is aangelegd, ligt het plotseling op een zichtlocatie aan de Amsterdamse ringweg" Ook voor het hoofdkantoor van Search in het Brabantse Heeswijk liggen plannen klaar voor een ingrijpende verbouwing en uitbreiding. Weer treedt Witteveen op als architect. Hoewel de bouwopgave en het programma compleet anders zijn, wordt het gebouw wel duidelijk familie van het pand in Amsterdam. De cradle-to cradle gedachte is echter veel verder doorgevoerd. Ook zijn weilanden rondom het bestaande pand aangekocht waar onder andere helofytenfilters komen voor reiniging van het afvalwater. Verder wordt het terrein zo ingericht dat het de biodiversiteit in de omgeving ten goede komt. De bouw moet nog voor de zomer van start. Op dat moment is het nieuwe kantoor in Amsterdam al zo'n vier maanden in gebruik.  

Het pand wordt uitgevoerd in massief houtbouw met vloeren en dragende wanden van verlijmd naaldhout. Dankzij kunststof warmtewisselaars onder de ondergrondse tanks achter het kantoor.