Duurzaamheid moet leuk en hip zijn

Brabants Dagblad, 18 augustus 2007

Anne-Marie Rakhorst is een autoriteit op het gebied van duurzame samenleving. De onderneemster uit Heeswijk-Dinther schreef een boek vol met praktische voorbeelden hoe op een goede en leuke manier met de omgeving om te gaan.

Door Kees Bechtold

De eetbare BH, de dansvloer die energie levert door de wrijving van dansende voeten, het airconditioned bed. Praten met Anne-Marie Rakhorst (39) betekent een onderdompeling in de wereld van de duurzaamheid, van een beschaafde economie en respect voor de omgeving. Opiniemakers bestempelen haar als een van 'de koplopers van de samenleving'. Rakhorst wordt daarbij in een adem genoemd met voormalig Rabotopman Herman Wijffels en Peter Bakker, bestuursvoorzitter van TNT. Denkers en doeners die Nederland nodig heeft om dit land binnen 40 jaar een compleet ander gezicht te geven: een land met de schoonste energievoorziening in Europa, een land dat al zijn afval hergebruikt en klimaat-en waterrobuust is.

De topvrouw van milieubedrijf Search uit Heeswijk-Dinther wordt geschaard onder het lijstje van de doeners. Bescheiden als ze is vindt Rakhorst de kwalificatie van koploper te veel eer. 'Ik wil me geen koploper noemen. Dat ze me een doener vinden, kan ik me wel voorstellen. Ik ben geen intellectueel als een Harry Mulisch, voel me gelukkiger bij het vormgeven van ideeën. Nederland heeft behoefte aan mensen die niet de hele tijd mitsen en maren, maar in hun handen spugen en aan de slag gaan. 'Zelf heeft Rakhorst de pen ter hand genomen en een boek geschreven met de titel 'Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans!' Het boek is een verslag van haar zoektocht naar duurzame oplossingen die economisch en ecologisch interessant zijn. Op 24 September wordt het eerste exemplaar aangeboden aan premier Jan-Peter Balkenende. De volgende dag ligt het bij 4500 beleidsmakers in Nederland op het bureau. Het boek bevat geen doemscenario van smeltende poolkappen, uitstervende planten- en diersoorten en een onafwendbare klimaatverandering zoals de Amerikaanse oud-presidentskandidaat Al Gore die in zijn film voorschotelt. Ik heb zijn boek gelezen en zijn film gezien. Het enige wat je kunt doen is huilen, je blijft lamgeslagen achter. Het nut van de film is wel dat een grote massa mensen er nu van overtuigd is dat er iets moet gebeuren.'

Voor haar boek sprak Rakhorst met 25 mensen die een naam hebben in de wereld van duurzaamheid, onder wie minister Jacqueline Cramer, Wouter van Dieren, medeoprichter van Milieudefensie en lid van de Club van Rome, en met Thomas Rau, de Duitse architect die dit jaar de jaarprijs kreeg voor zijn ontwerp van het nieuwe hoofdkantoor van het Wereldnatuurfonds. Ook Bekende Nederlanders als Ali B. en Antonie Kamerling ontfutselde ze enkele uitspraken.

'Nederland heeft behoefte aan mensen die aan de slag gaan'

Ik heb gekozen voor een pragmatisch boek; duurzaamheid moet leuk zijn, hip zijn.'De eetbare BH is zo'n product. 'Smaken doet hij niet, maar je kunt hem zo in de natuur achterlaten omdat hij biologisch afbreekbaar is. Een mooi voorbeeld is ook de kleding van Brennels. Modieuze kleding gemaakt van natuurlijke stoffen als brandnetel, biologisch ka-toen, bamboe en houtpulp. Brennels teelt in de Noordoostpolder grootschalig brandnetels voor het maken van stof". Bij de bouw van de nieuwe Amsterdamse vestiging van haar bedrijf Search heeft Rakhorst zich laten leiden door de ideeën van de Duitse chemicus Michael Braungart. 'Hij heeft een filosofie ontwikkeld over nieuwe productiemethoden. Uitgangspunt is dat producten zodanig worden gemaakt dat ze herbruikbaar zijn. Voor gebouwen geldt dat ze snel te demonteren zijn. Hierdoor ontstaat er geen afval en zijn grondstoffen van generatie op generatie te gebruiken. In het sloopmanagement is er de laatste tien jaar al veel veranderd. Afval wordt gescheiden aan de bron, zodat het kan worden hergebruikt.

Hoe milieubewust is Rakhorst zelf eigenlijk? Voor het hoofdkantoor in Heeswijk-Dinther staat een zwarte blinkende SUV, ook wel PC Hoofdtractor genoemd. 'Dat is een hybride-auto die zowel loopt op elektriciteit als op benzine. Het is een tussenvorm naar een betere oplossing. Door hybride auto's te kopen werk je mee aan de vervolmaking van de techniek. In de VS lopen al auto's helemaal op elektrische energie. Ze zijn volledig uitverkocht. In Europa zijn ze nog niet te krijgen. Anders had ik er een aangeschaft', pareert ze de kritiek.

Rakhorst startte Search in 1994 op 26-ja-rige leeftijd als bureau voor milieuonderzoek, dat zich bezig hield met onder meer het analyseren van vervuilde bodems en asbestanalyses. Dertien jaar later is het een internationaal werkend ingenieursbureau met vestigingen in Amsterdam en Groningen Er werken zo'n 160 mensen. Het bedrijf kreeg een gigantische oppepper, toen Anne-Marie Rakhorst in 2000 werd uitgeroepen tot Zakenvrouw van het Jaar. 'Het heeft veel geholpen bij de bekendheid van mijn bedrijf. Ik ben er bevend heen gegaan. Maar mijn naasten zeiden 'als je ooit een podium wilt hebben om je verhaal te doen, dan is nu het moment. Dus heb ik toen aandacht gevraagd voor het slopen van schepen op Indiase stranden. Kinderen worden gebruikt om spuitasbest te steken in moeilijk bereikbare delen van schepen. Met gevaar voor eigen leven slopen ze schepen die worden ingezet voor transport van onze goederen.' De uitverkiezing heeft niet alleen haar bedrijf maar Rakhorst ook persoonlijk veel opgeleverd. 'Ik ben erdoor gegroeid. Het heeft mij een groot netwerk opgeleverd, ook op politiek niveau, dat ik anders nooit zou hebben gehad. Ik sta nu te genieten als ik lezingen geef. Ik heb de guts om dingen bij de naam te noemen en mezelf te blijven. Heel wat anders dan die knikkende knieën van destijds.'

Rakhorst was meteen ook hot. Zo figureerde ze een aantal malen in het Stan Huygens-joumaal in de Telegraaf, de lijfrubriek van society-minnend Nederland. En stond in 2003 zelfs derde op de lijst van society queens achter partytijgerinnen als Babette Cremer, vrouw van schrijver Jan Cremer en Estelle Gullit. 'De Telegraaf is drager van de prijs Zakenvrouw van het Jaar, dus daar moet je met respect mee omgaan. Ik moest ook altijd vreselijk lachen om Thomas Lepeltak (oud-schrijver van het Stan Huygens-journaal). Wel heb ik er toen voor gekozen om niet in allerlei spelprogramma's mee te doen.'

De titel Zakenvrouw van het Jaar 2000 leverde Rakhorst ook serieuze invitaties op. Zo is ze al zeven jaar lid van het bestuur van de KRO. 'Mijn motivatie om hierop in te gaan was dat er altijd zo wordt geklaagd dat zo weinig vrouwen bestuursfuncties bekleden. De publieke omroep is geweldig interessant met al zijn belangengroepen. Het is een creatief bedrijf en dat spreekt mij enorm aan. Ton Verlind (directeur van de KRO) zat in het team dat van te voren mijn boek heeft beoordeeld. Ik weet niet of mijn aanwezigheid van invloed is; ik doe wel eens voorstellen voor programma's. Zo heb ik de expeditie van de zuidpool naar de noordpool, die Aukje van Gerven uit Vinkel in november begint, van harte aanbevolen.' Rakhorst heeft 2500 euro gedoneerd voor deze kruistocht voor het klimaat.

Een andere spin-off van haar uitverkiezing is haar lidmaatschap van het bestuur van de Koning Willem I-prijs. Deze jaarlijkse prijs wordt sinds 1958 toegekend aan een onderneming die durf daadkracht, doorzettingsvermogen en innovatie toont. 'Ik werd daarvoor gevraagd door collega zakenvrouw Marike van Lier Lels (voormalig directeur operaties bij KLM). 'Ze vroeg me omdat ze meer power in het bestuur wilde. Dat vind ik echt een geweldige eer.' De omarming door het establishment heeft Rakhorst niet blase gemaakt. Ze loopt over van enthousiasme en kan zich vreselijk opwinden over het feit dat de overheid akkoord gaat met de bouw van vijf nieuwe kolencentrales. 'Als het moet, ga ik de straat op om hiertegen te demonstreren. Bij Gasterra (voormalige Gasunie) zitten ze er met open mond naar te kijken. Daar hebben ze een huiscentrale ontwikkeld, die veel minder verbruikt. Het kost 90 miljoen euro om ze bij 10.000 huishoudens neer te zetten. Die kolencentrales kosten een veelvoud en stoten een hoop CO2 de lucht in. 'Ze pleit voor meer samenwerking tussen bedrijfsleven en milieuorganisaties om de maatschappij duurzamer te maken. 'Dat heeft de meest geslaagde projecten opgeleverd.' Maar ook de mens kan in zijn eigen omgeving daar al een begin mee maken. Rakhorst zelf doet dat in haar eigen achtertuin. 'We leggen achter het bedrijf in het weiland een biotoop aan: wilde bloemen en planten en een paddenpoel en we huren een imker in om bijen te gaan houden.' Het is een druppel op een gloeiende plaat, maar veel druppels samen vormen een regenbui. Over 40 jaar moet die resulteren in een land met een C02-vrije energievoorziening, die robuust, betrouwbaar, leveringszeker en betaalbaar is, zo is de innigste wens van Rakhorst.

www.duurzaamheid.nl
'Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans!' ligt vanaf 25 september in de winkel voor 19,95 euro

Terug