‘Duurzame bedrijven maken meer winst’

Inzake uw zaken, 13 februari 2008

Anne-Marie Rakhorst is directeur van Search Ingenieursbureau, een van de grootste advies-en trainingsbureaus voor sloop- en bouwmanagement. Ze zet zich in voor een grotere Duurzaamheid. Dat is beter voor het milieu en voor de portemonnee. Maar: 'Duurzaamheid heeft niet echt een swingend imago.'

EEN NIEUW BEDRIJFSGEBOUW, meent ze, moet worden neergezet als een boom. 'Ook een bedrijf kan iets teruggeven aan het ecosysteem en de samenleving waarin het wortelt,' verklaart Anne-Marie Rakhorst. Om er haastig aan toe te voegen dat de zakenvrouw van het jaar 2000 niet plotseling een zweverig type is geworden. Investeren in duurzaamheid is in haar ogen nu eenmaal de beste garantie voor de continuïteit van een onderneming. Daarom zijn bij de nieuwbouw van de Amsterdamse vestiging van haar bedrijf Search Ingenieursbureau kosten noch moeite gespaard voor een positief energiesaldo. 'Straks geven we meer energie terug aan onze omgeving en aan het milieu dan we eraan onttrekken. Dat is mooi.'

Lichtinval

Zo prijkt er een grote windmolen naast het net geopende, en uiteraard geheel van duurzame materialen gebouwde pand in het Amsterdamse havengebied. Ook zijn er zonnecollectoren op het dak geplaatst en is de locatie zo gekozen dat de natuurlijke lichtinval maximaal is. Voor de temperatuurregeling in het gebouw wordt gebruikgemaakt van een warmte- en koudeopslagvoorziening in de funderingspalen. En als de laatste medewerker het pand verlaat, sluiten de ramen en deuren automatisch om onnodig warmteverlies tegen te gaan. 'Los van de baten voor mens en milieu helpt dit concept mij om mijn bedrijf te positioneren,' zegt Anne-Marie Rakhorst. 'We profileren ons als een bedrijf dat duurzame oplossingen aandraagt voor milieuvraagstukken. Op deze manier verhogen we de geloofwaardigheid van deze claim. Zo voegt dit duurzaamheidsconcept dus ook economische waarde toe.' In het verleden wees Anne-Marie Rakhorst in interviews vaak op het 'glazen plafond' in het bedrijfsleven, waardoor voor veel talentvolle vrouwen de top onbereikbaar zou zijn. Tegenwoordig moet die boodschap het op haar prioriteitenlijstje afleggen tegen een grotere bedreiging: het milieu. 'Ook ik was lang van mening dat het mijn tijd wel zou duren,' vertelt ze in het hoofdkantoor van Search in het Brabantse Heeswijk. 'Natuurlijk werd ik door de werkzaamheden van mijn bedrijf met de neus op de feiten gedrukt. We zijn ooit begonnen met asbestonderzoek, en zo werd ik al vroeg geconfronteerd met duurzaamheidsvraagstukken. Maar om de volle omvang van de milieuproblemen te begrijpen, had ik toch een zetje in de rug nodig. Pas toen ik die film van Al Gore zag, An Inconvenient Truth, realiseerde ik me dat er snel iets moet veranderen. Dat er meer nodig is dan waarschuwen alleen. Er moeten ook concrete en werkbare oplossingen worden bedacht. En daarin zie ik voor mezelf een rol weggelegd.' Vandaar dat Anne-Marie Rakhorst haar netwerk als directeur-grootaandeelhouder van een van Nederlands grootste advies- en trainingsbureaus op het gebied van sloop- en bouwmanagement mede inzet voor het hogere milieudoel. Ze is onder meer nauw betrokken bij de totstandkoming van het milieuactieplan Urgenda, waarin ze samenwerkt met de voormalige SER-voorzitter Herman Wijffels en topman Peter Bakker van TNT Post. En onlangs publiceerde ze haar eerste boek over het onderwerp: Duurzaam ontwikkelen... een wereldkans.

Huwelijk

De strekking van het boek laat zich eenvoudig samenvatten. 'Toen ik meer over duurzaamheid wilde lezen, viel me op dat de meeste literatuur geschreven is door en voor academici en wereldverbeteraars. Ik ben - net als de meeste ondernemers - op zoek naar concrete oplossingen waarmee ik direct uit de voeten kan. Daar schrijf ik dan ook over.' De boodschap van Rakhorst is om meerdere redenen onderscheidend. 'Onze eerste opdracht is om duurzaam ondernemen weg te halen uit de sfeer van het schuldgevoel. We doen er dikwijls iets aan omdat we ons er moreel toe verplicht voelen, maar dat is fout. Verder moeten we het begrip beter gaan verkopen. Duurzaamheid heeft niet echt een swingend imago. Als ik u vraag hoe uw huwelijk is, en u antwoordt: "duurzaam", dan krijg ik toch het gevoel dat de passie er wel uit is. We moeten duurzaamheid meer gaan associëren met positieve zaken.' Anne-Marie Rakhorst wil vooral benadrukken dat duurzaam ondernemen winstgevend kan zijn. 'Ik durf de stelling aan dat duurzame bedrijven per saldo een betere bedrijfsvoering hebben en dus meer winst maken. Kijk naar de fondsen op de duurzaamheidsindex van Dow Jones. Zonder uitzondering zijn deze ondernemingen outperformers als het gaat om winstcreatie en aantrekkelijkheid als werkgever. 'De verklaring ligt voor de hand. Als je je beter bewust bent van je verantwoordelijkheden als organisatie, ben je ook beter in staat om naar je klanten te luisteren en te reageren op wat de markt van je wenst. Naar mijn idee ligt hier ook een kans voor middelgrote en kleinere bedrijven. Zij zijn flexibeler dan het grootbedrijf en kunnen zich daardoor makkelijker aanpassen. En ik ben ervan overtuigd dat het midden- en kleinbedrijf dichter bij de samenleving staat.'

Kyoto-syndroom

Het Nederlandse bedrijfsleven heeft al met al de potentie om zich op dit gebied te onderscheiden. 'We hebben feitelijk alles in huis. We zijn ver vooruit op het gebied van watermanagement en milieutechnologie, we hebben een voorsprong als het gaat om het introduceren van milieuvriendelijke reinigingstechnologieën en -methodieken, we hebben een stevige private equity-sector die wel wil investeren in cleantech, noem maar op. Alleen ontbreekt het ons nog aan een centrale ambitie. We moeten op dit punt beter en gerichter samenwerken.' Daar ligt een rol voor de overheid, vindt Rakhorst. 'Helaas lijdt het politieke debat nog te veel onder wat ik wel het Kyoto¬syndroom noem. Alle inspanningen zijn erop gericht om de uitstoot van kwalijke stoffen in 2012 met een derde te hebben teruggebracht. Dat is belangrijk, maar de weg ernaartoe moet wat mij betreft worden verbreed. Niet alleen maar roepen hoe slecht het voor ons is als we dat niet halen, maar ook aangeven dat er winst valt te behalen als we het wel goed doen. Als we daarin slagen, dan komt de rest vanzelf.'

Een milieuvriendelijke dansvloer

Om zich heen ziet Anne-Marie Rakhorst veel groeikansen in de nog maar deels ontgonnen duurzaamheidseconomie. Omdat beleggers nu eenmaal worstelen met een vergelijkbaar urgentiegevoel als de rest van de samenleving, stelt ze vast dat er ettelijke miljarden investeringskapitaal liggen te wachten op goede en realiseerbare plannen op het gebied van claentech en andere duurzame toepassingen. Zelf stuitte ze tijdens de research voor haar boek op een project van studenten bij de TU Delft waarvoor ze graag als voortrekker zou willen fungeren. ‘Ze hebben een dansvloer ontwikkeld die de beweging van de dansers absorbeert en teruggeeft als nieuwe energie. De lampen en de muziekinstallatie worden dus van stroom voorzien door trillingen die door de bezoekers worden geproduceerd. Moet je je eens voorstellen welke toepassingsmogelijkheden dat kan hebben. Pas het systeem toe in de vloer van een druk belopen publieke voorziening, zoals een station, of van de centrale hal van een bedrijfsgebouw, en je hebt er een energiebron bij. Dergelijke initiatieven moeten we omarmen.'